مىداريم مرتكب شود . در اين سال‌ها چندان از غنائم زر و سيم و گوهر و مس و پرند و حرير و استبرق و ديبا و چارپايان و سلاح در كارخانه‌ها و گنج‌خانه‌هاى ما جمع شد و چندان برده و اسير فراهم آمد كه اندازه و اهميت آن بر مردم پوشيده نماند . در پايان سال سيزدهم پادشاهى ما كه بفرموديم نقش نوى براى سكه زدن بر زر و سيم بسازند ، شمارگران به ما گزارش دادند كه بجز زر و سيمى كه براى روزى سپاهيان خود به كنار نهاده بوديم ، در گنج‌خانه‌هاى ما دويست هزار كيسه بود كه جمع آن هشتصد هزار هزار مثقال بود « 1 » . چون ديديم كه مرزهاى ما استوار شده است و دشمن را از مرزهاى زيردستان خود بازداشته‌ايم و بر دهن‌هائى كه براى فروبردن مال زيردستان ما باز شده بود پوزه‌بند زده‌ايم و بساط امن همه جا گسترده است و چهار سوى مملكت از فشار و غارت در امان است ، بفرموديم تا بازماندهء ماليات سال‌هاى گذشته را بازستانند و هرچه از زر و سيم و گوهر و معدنى از كالاخانه‌ها و گنج‌خانه‌هاى ما برده‌اند به جاى خود بازگردانند « 2 » . در پايان سال سىام پادشاهى ما بود كه بفرموديم نقش نوى براى سكه زدن بر زر و سيم بسازند . بجز اموالى كه براى روزى سپاهيان خود به كنار گذاشته بوديم و بجز اموالى كه پيش از آن براى ما شمرده بودند چهارصد هزار كيسه بود كه جمع آن هزار هزار و ششصد هزار هزار مثقال بود « 3 » .

--> ( 1 ) - اگر در اينجا وزن درهم معمولى ايرانى را يك مثقال بدانيم ( رجوع شود صفحهء 376 ، زيرنويس شمارهء 1 ) اين مبلغ در حدود 560 ميليون مارك يا 700 ميليون فرانك خواهد شد . البته واضح است كه مقصود مثقال طلا نيست . فردوسى در اينجا ، مانند هميشه در موارد نظير آن ، ارقام را به دلخواه و ميل خود ذكر كرده است . ( 2 ) - در اينجا به تهمت سنگينى اعتراف شده است . تحصيل بازمانده‌هاى مالياتى پس از ساليان دراز اقدام بسيار ظالمانه‌ايست و مطابق ظاهر اگر حق و قانون رسمى هم باشد از سختى و ظالمانه بودن آن نمىكاهد . اما پر كردن مجدّد گنجينه‌هائى كه سالها در معرض دزدى و اسراف قرار گرفته باشد فقط هنگامى امكان‌پذير مىگردد كه از كسانى كه بدهى نداشته باشند نيز ماليات اخذ شود . به هر حال ، جزئيات اين اعمال به هر ترتيبى تنظيم شده باشد علاوه بر سختى و ظالمانه بودن نفس آن ، فشارها و ستمگارىهاى بيشمار را نيز موجب مىگرديد . ( 3 ) - اتهام نفس ادامه مىيابد . اين مبلغ كه دو برابر مبلغ مذكور در فوق است ممكن است